Thiruvenkatam is traditionally enumerated as number 94 among the 108 Divya Desams — the sacred abodes of Sri Maha Vishnu sung by the Alvars.

As stated earlier, there are two main routes by which one can reach Tirumala from Tirupati. The path take by those who prefer to walk up the hill is a bit stiff and tough but exhilarating. The pilgrims who take to this path are mostly those who have vowed to walk up the hill. Young and old alike climb and it is very evident that it is sheer faith which sees them through the steep, rough terrain.

I propose to first describe briefly this traditional path to Tirumala. The pilgrim has to visit Sripada mandapam at the foot of the hill and offer worship at the holy feet of Lord Venkateswara which is there imprinted on a stone. Enroute there is a boulder which is popularly known as"Thala yeru gundu". The pilgrim is expected to touch this boulder and the belief is that such a touch will ensure that he is free of headache and other bodily pains which one experiences while climbing up the hill!. The pathway up the hill is known as Sopana margam. The distance to be covered by foot may be around seven miles. But the pilgrim has to cross several hills in the process. The first hill is rather steep. The structure on the top of the first hill is known as Gali gopuram i.e. a temple tower in the mid air! This is at a height of 3000 feet above sea level. This Gali gopuram was built by Matii Kumara Ananda Raja of the Matli family of chiefs belonging to Rayachoti Taluk of Cuddappah District. This Gali gopuram came into existence in 1628. If the pilgrim stands here facing south, he will have a beautiful birds’ eye view of the railway line,

the river Swarnamukhi, the number of tanks in that area, the numerous temples and towers in Tirupati and Tiruchanur and the vast university campus. To his back and to his side are the huge hills virtually rising vertically up to the sky. There are two inscriptions on the eastern and western wall of the mandapam at the foot of hill viz. in ’Alipiri’. One is in Tamil and the other is in Telegu. These mention details regarding the person who constructed the Gali gopuram and the numerous charities established by him.

వివ _ శ్రీవేంకటేశ్వరుడు (తిరువేంగడ ముడయాన్‌) అలర్‌మేల్‌ మంగి తాయార్‌

(పద్మావతి) స్వామి పుష్కరిణి. మున్నగు పలుతీర్థములు. తూర్చుముఖము =.

నిలచున్నసేవ - ఆనంద నిలయ విమానము. తొండమాన్‌ చక్రవర్తి మున్నగువారికి

ప్రత్యక్షము. తొండరడిప్పాడి యాళ్వార్‌ తప్ప మిగిలిన యాళ్వార్లు ఆండాళ్‌

కీర్తించిన స్థలము. sae He eg

విశే “కలౌవేంకటనాయకళ” అని ప్రసిద్ది చెందిన క్షేత్రము. వడవానై (ఉత్తర

దిగ్గజము) అని తిరుమంగె WE వర్షనము -“వడక్కుత్తిరుమలె యని (వడ

తరువేతేడల “మణ్లోర్‌ విల్లోర్‌వె వెపు” అని సాంప్రదాయక తిరునామములు గలవు.

ఈక్షేత్రమునకు పుష్పమంటపమనియు తిరునామము కలదు. అనంతాళ్వాన్‌ అను

మహాత్ములు పుష్కరిణిని నిర్మించిరి. కురుబరుత్తనంబి స్వామికి ఆంతరంగికులు.

పెరియ తిరుమలై నంబి గారు ఈమలె మీద వేంచేసి స్వామి కె ంకర్యము నిర్వహించెడివారు.

అపై, స్వయం వ్యక్త క్షేతములలో తిరుమల యొకటి. శ్రీ వెప్పవులు

అత్యంతము అభిమానించి. సేవించు నాల్లుక్షేతములలో “తిరుములె” రెండవది.

మాయావీ పరమానందం త్యక్త్వా వెకుంఠ ముత్తమమ్‌

స్వామిపుమ్కురిణీ తీరే రమయా సహమోదతే. 5

శ్రీమన్నారాయణుడు పరమానంద స్వరూపమై న కీవె కుంఠమును విడచి

స్వామి పుష్కరిణీ తీరమున లక్ష్మీదేవితో కలసి ఆనందించుచున్నాడు, అనియు,

“శీ వెకుంఠవిరక్తాయ స్వామిపుమ్యురిణీ తలే

రమయా రమమాణాయ వేజ్యలేశాయ మంగళమ్‌”

(“8 శ్మీవె కుంఠమున విరక్షుడై న స్వామి స్వామీ పుష్కరిణీ తీరమున లక్ష్మీ

దేవితో కలసి ఆనందించుచునా డు) అనియు చెప్పినట్లుగా శ్రీవె కుంఠనికేతనుడై న

స్వామి భక్త సంరక్షణ దీక్షితుడె తిరుమలపై వేంచేసేయున్నాడు.

“కృతేయుగే నారసింహః (తేతాయాంరఘునందనః

ద్వాపరే వాసుదేవశ్చ కలౌవేంకటనాయకః "

అని చెప్పినట్టుగా కృతయుగమున నరసింహస్వామి, [త్రేతాయుగమున

శ్రీరామచందులు, ద్వాపరయుగమున శ్రీకృష్ణపరమాత్మ; కలియుగమున

శ్రీవేంకటిశ్వరస్వామి భక్తరక్షణ దీక్షితులె యున్నారు.

స్వామి వేంచేసియున్న ఈ వేంకటాద్రి శ్నీవె కుంఠము నుండి గరుడాళ్వార్లచే

భూమికి తీసికొనిరాబడినది. కావున వెకుంఠాద్ర యనియు, ఆదిశేషావతారమె ,

శేషాకారముగా నుండుటచే శేషాద్రియని, గరుడాళ్యార్‌ తీసికొని వచు టచే

గరుడాద్రియని; పేరువచ్చినది. మరియు ఈ వేంకటాచలమునకు

“అంజనాదిః వృషా[దిశృ శేషా దిః గరుడాచలకః

తీర్చా దిః (శ్రీ నివాస్తాదిః చిన్తామణి గిరిస్తథా

వ ఎమేభాదిః వరాహాదిః జ్ఞానా దిః కనకాచలః

ఆనన్లా [దిశ టే సిలాదదిః సుమేరు రిఖరాచలః

_వెకుంఠాదిః పుచ్కురా దిః “ఇతినామాని వింశతిః' ! యని యిరువది పేద్డు

కలవు. ఏమై నను

“వేజ్బిటా ది సమం స్థానం బ్రహ్మాండే నాస్తి కించన వేజ్యుటుశ సమోదేవో

నభూతో నభవివ్యతి యని భక్తులచే సేవింపబడుచున్నదీ క్లే తము.

భోగమంటపాదులుగా ప్రసిద్దములె న క్షే తములలో తిరుమలె పుష్పమండపము

మిగిలినవి శ్రీరంగము ( భోగమండపము) కాంచీపురము (త్యాగ మండపము)

దివ్యదేశము - . మండపము - మంత్రము - _ ప్రమాత

శ్రీరరగము టోగమఠతడపము తిరుమంత్రము తిరుప్పాణన్‌

కాంచిపురము త్యాగమండపము .. ద్వయము. తిరుకచ్చినంబి

తిరుమలై .... పుష్పమండపము . చరమశ్లోకము". కురుంబరుత్తనంబి

అని ఆళవందారుల శ్రీసూక్త.